De aanloop
Vorige week dinsdagavond was ik bij de inwonersbijeenkomst over de fusies en nieuwbouw van de ziekenhuizen in Friesland. Omdat fusies één van de onderwerpen in mijn AAN-de-zorg-alfabet is, ben ik daar als burger én beroepsmatig in geïnteresseerd. Tijd om het mapje ‘fusies’ weer eens uit de kast te halen en naar Leeuwarden te fietsen. En vervolgens dit informatieve artikel te schrijven over de andere kant van de roze wolk rondom fusies.
Waar gaat het over?
De fusie van het MCL (Leeuwarden, topklinische zorg) met de Tjongerschans (Heerenveen, reguliere ziekenhuiszorg) is al aardig op weg (Frisius). Daarbij hoort ook Noorderbreedte (ouderenzorg). Noorderbreedte is op zijn beurt weer bezig met fusies met Het Friese Land (thuiszorg) en Revalidatie Friesland). Het gebeurt allemaal onder de ‘beschermende’ koepel van Zorgpartners, de stichting die boven deze partijen hangt.
Het Friese netwerk
Al met al is Zorgpartners Friesland al een bolwerk van organisaties onder toezicht van 5 personen die ook in de Raad van Toezicht van MCL, Tjongerschans, Noorderbreedte zitten.
Daarnaast is Zorgpartners verbonden met Send B.V. (zie afbeelding) en heeft Tjongerschans een verbinding met Apotheek de Tjonger. (bron: Jaarverslag Tjongerschans)
Verder is het MCL verbonden met Medirisk, de poliklinische Apotheek Leeuwarden, Kijlstra Zorggroep (ambulance) en Limis Development. Limis Development heeft tot doel het selecteren, onderzoeken en (voor-)ontwikkelen van ideeën en innovatieve concepten, technieken en producten voor de gezondheidszorg). (bron: Jaarverslag MCL 2023)
Nu is ook het traject ingezet om Antonius (Sneek, reguliere ziekenhuiszorg) daar aan toe te voegen. En natuurlijk meteen het aantal ziekenhuizen in Friesland terug te brengen van 4 naar 3. Er is onderzoek gedaan en er waren rond de 10 scenario’s voor de ziekenhuiszorg en daaruit is gekozen voor de variant die nu voorligt: Tjongerschans en Antonius zullen opgaan in een nieuw ziekenhuis in Joure. Kortom: de fusie met het Antonius zal wel gaan lukken, want anders kan het Antonius toch niet opgaan in een nieuw ziekenhuis.
Fusies kennen ook een gevaarlijke kant
Verticale integratie
Al in 2006 worden in dit artikel de kansen aangaande de zogenaamde verticale integratie genoemd. Verticale integratie betekent, in het kort, het ziekenhuis als centraal blok waar allerlei overige organisaties aan ‘vast’ worden geplakt. Het centrale blok met 2 ziekenhuizen, apotheken, ambulancezorg, thuiszorg, ouderenzorg en revalidatie is aardig op weg.
Benoem ook de nadelen
De fusiedrift van de bestuurders (volledig ondersteund door de private zorgverzekeraars) drijft door. In dit artikel met de titel ‘Fusies zijn een epidemie’ (2013) wordt niet alleen ingegaan op de door bestuurders continue genoemde voordelen, maar ook op de andere kant van het verhaal: de minder nobele motieven. Het artikel is zeer lezenswaardig!
In 2021 komt de bestuurder van het ziekenhuis Nij Smellinghe (Drachten) in het artikel Argumenten voor concentratie van algemene ziekenhuiszorg zijn slecht onderbouwd met een tegenwicht tegen het mantra ‘Concentratie is nodig, het is de oplossing voor ‘alles’. Als consequenties van fusies worden onder andere genoemd: Geen juiste zorg op de juiste plek, sluit kwetsbare zorg uit en versterkt de 2-deling in de maatschappij. Ook wijst hij op de belangen van consultancy-bedrijven. ‘Intussen houdt ook KMPM stevig vast aan verdere schaalvergroting en concentratie van ziekenhuiszorg in veertig ziekenhuizen. De potentiële chaos die hieruit voortvloeit, zal ongetwijfeld de benodigde consultancy-begeleiding vragen, waar KPMG en andere bureaus een rol in kunnen spelen’. Daarbij is het artikel ‘de zorg moet op de schop ook al vallen kleine-ziekenhuizen dan om’ mogelijk ook belangrijk. Tot slot is een belangrijk detail om te benoemen dat Nij Smellinghe vooralsnog het enige zelfstandige ziekenhuis is naast het bolwerk Zorgpartners Friesland.
Stop met continue focus op de 5-10% hoogspecialistische zorg
Tot slot nog een recenter artikel uit 2023: Stop de concentratie en houdt regionale ziekenhuizen open. Het artikel gaat in op de continue focus op de 5-10% hoogspecialistische zorg welke een specifiek ervaring van artsen vraagt versus de 90-95% reguliere ziekenhuis zorg. Academisch onderzoek o.a. uit Denemarken, Engeland en Ierland heeft laten zien dat jarenlange concentratie en schaalvergroting van de reguliere zorg meer heeft gekost dan opgeleverd.
En hoe nu verder?
Tja, dat is voor mij en heel veel andere Friezen (en anderen) de vraag. Maar voor de Raden van Bestuur, de centrale Raad van Toezicht (5 personen) van al die verschillende organisaties in het bolwerk allang niet meer.
De trein dendert door. De hoogspecialistische status van het MCL moet koste wat het kost worden behouden. Concentratie van zorg is het tover-begrip in de zorg. De inwoners van Friesland worden, noodgedwongen door de onrust nog even geïnformeerd. Het vinkje kan worden gezet. Dat informeren fundamenteel iets anders dan betrokken, blijkt ook op bijeenkomst waar ik op 22 oktober aanwezig was. Daar waar de vertegenwoordiging van de betrokken organisaties corvee leken te hebben. Het vertellen van woorden bij de plaatjes op de sheets.
Sta stil bij de gevolgen voor de maatschappij
Als de ziekenhuizen het zorglandschap gaan bepalen dan zal de financiering van zorg efficiënt zijn voor de instelling(en). Maar wat betekent het voor de overheid, de maatschappij en de burger?
Bezint eer ge begint!
Eén reactie