Het is weer eens ‘hot’: Het aanpakken van de bureaucratie/administratie in de zorg aanpakken en wel nú!
De ambitie van VWS
De ambitie van het ministerie van VWS is onverminderd ambitieus in de begroting van 2025 wordt dit als volgt beschreven:
“Halveren van de administratietijd in 2030. Als we de administratietijd weten te halveren naar zo’n 20% van de werktijd, zijn we er voor de komende jaren al. Revolutionair zijn de mogelijkheden die generatieve kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg heeft. We willen dat organisaties zich hier op voorbereiden. Middels AI kan de arts een patiëntendossier laten samenvatten wat veel voorbereidingstijd scheelt. Een praktijkproef laat zien dat de administratietijd van een consult teruggebracht kan worden van 7 minuten naar minder dan 16 seconden. Met behulp van AI kunnen zelfs conceptbrieven en e-mails automatisch gegenereerd worden, zowel in het jargon van de medisch specialist als in begrijpelijke taal voor de patiënt. Voorlopers in de introductie van generatieve AI in de ziekenhuiszorg, brengen in beeld hoe dit veilig en zorgvuldig kan. Het kabinet zal de wet- en regelgeving die hiervoor nodig is prioritair oppakken en de voorlopers ondersteunen in hun veelbelovende doel: #NooitMeerTikken. Diagnostische AI wordt van een medisch-ethisch kader voorzien. Het kabinet gaat de databeschikbaarheid en gegevensuitwisseling in zorg en welzijn versneld verbeteren. Daarbij let het kabinet goed op privacy en gegevensbeveiliging. Uitgangspunt is dat de burger de keuze heeft om gegevens al dan niet ter beschikking te stellen middels een opt out”
De volgende oplossing: AI
Het gebruik van AI[1] is volgens VWS de oplossing voor ‘het terugbrengen van de 40% administratietijd naar 20%’. Kracht bijgezet met meer geld voor deze ontwikkeling. Met andere woorden: we laten de hoeveelheid administratie gewoon bestaan (de oorzaak) maar we zoeken een weg om de tijd die het kost te verminderen (symptoom) door AI (het pilletje of pleister).
Een soortgelijke beweging werd eerder door Buurtdokters ingezet: ‘Buurtdokters maakt de eigen huisartspraktijk weer aantrekkelijk voor huisartsen door de organisatie van de backoffice over te nemen’. Deze ICT-oplossing voor de huisartsen zorgt voor minder administratietijd, maar de hoeveelheid administratie blijft hetzelfde.
Verminderen hoeveelheid bureaucratie versus verminderen van de tijd verspilt aan bureaucratie
Wordt het verminderen van de hoeveelheid bureaucratie ingeruild voor het verminderen van de tijd die daar mee gepaard gaat? Het lijkt er wel op.
Dat bevestigt de Minister van VWS die vrolijk de (ont)regel de zorg-doos ronddeelt en promoot. Terwijl inmiddels toch wel duidelijk is dat GEEN van de in de afgelopen 20 jaar ingezette instrumenten daadwerkelijk het verschil hebben gemaakt, met een speciale vermelding voor het VWS-programma (Ont)regel de zorg (ORDZ). Na onder andere een speciaal adviseur ‘administratieve lastenverlichting’, de ontregel-bus, de speciale gezanten, de e-learning-module ‘Ontregelaar’ Is er nu weer de (ont)regel de zorg-doos.
Ken je geschiedenis
De langlopende geschiedenis van de bestrijding van de administratieve rompslomp beschreef ik eerder in mijn boek ‘Heilige Zorghuisjes’ en ik licht daar graag een stukje tekst van Paul Frissen uit (rapport ‘Een kwestie van vertrouwen’, 2006).
“Dbc’s zijn opgevoerd om de marktwerking in de zorg te verbeteren, omdat ze de kostenstructuur transparant maken. Maar het bedrijfsleven houdt juist zijn kostenstructuur strikt geheim! Niemand hoeft te weten dat Philips zijn winst op de Senseoapparaten stopt in het natlab.”
Transparantie
Ook het streven naar transparantie staat in zijn beleving haaks op het verminderen van regelgeving. “Het zaait formulieren, omdat alles doorzichtig, calculeerbaar en controleerbaar moet zijn. Daaruit ontstaan dingen als dbc en prestatie-indicatoren.
Een bureaucratie is het meest transparante systeem dat er is, omdat werkelijk alles is vastgelegd. Zie de gezondheidszorg. Maar dat willen we juist niet.”
ICT als wondermiddel werkte (ook) niet
Over ICT, volgens velen het wondermiddel om de lasten te verlagen, is hij kort. “Dat leek misschien de oplossing voor alle kwalen, maar de hele automatisering heeft uiteindelijk geleid tot meer lasten omdat alles met één druk op de knop te voorschijn komt. Vroeger kon je nog zeggen ‘dat kost teveel tijd’ en dan hoefde het niet; nu kan dat niet meer. Hetzelfde kan gezegd worden van schaalvergroting, die brengt uiteindelijk meer kosten met zich.”
De woorden, door Paul Frissen uitgesproken in 2006, zijn helder en duidelijk. Laten we in 2024 niet weer dezelfde fouten maken door AI als wondermiddel om de lasten te verlagen te gaan zien. Het kan een hulpmiddel zijn, maar verwacht er niet te veel van.
De oorzaak en daarmee de vermindering van de hoeveelheid van de administratie is de enige weg.
[1] In deze bijdrage ga ik, vanwege de leesbaarheid, niet in op de inzet van AI in het algemeen.