Het spreekwoord constateert een broodnuchter feit: iemand kiest partij voor degene van wie hij afhankelijk is voor zijn levensonderhoud, ongeacht of dat moreel juist is.
Het spreekwoord is hier relevant als: een patiëntenorganisatie geld ontvangt van een zorgverzekeraar, kan de onafhankelijkheid in het geding komen, vooral als diezelfde zorgverzekeraars via andere kanalen (zoals het bestuur van SPK) ook invloed uitoefenen op het beleid rondom kwaliteit van zorg. De kans bestaat dat belangen van de patiënt ondergeschikt raken aan die van de zorgverzekeraar, zeker als deze laatste direct betrokken is bij de besluitvorming.
De kop van het Skipr-artikel: Patiëntenfederatie[1] krijgt tonnen van Zilveren Kruis maakte me nieuwsgierig. De komende twee jaar zal Zilveren Kruis € 200.000 bijdragen aan het vergroten van de transparantie van zorg.
Wat is het plan?
Beginnend met een nulmeting: inzicht in waar Nederland nu precies staat en de basis om jaarlijks de voorgang van transparantie in kaart te brengen. Verder wil de Patiëntenfederatie een volumekaart maken (inzichtelijk maken hoe vaak bepaalde handelingen/ingrepen bij de zorgaanbieder worden uitgevoerd). Hierbij wordt meteen een slag om de arm gehouden: “we zeggen niet dat hoe vaker ziekenhuizen opereren, hoe beter de kwaliteit is. Maar we zien wel vaak dat bij lage volumes de kwaliteit achterblijft”.
Na alle ophef over Zorgkaart Nederland (waar miljoenen ingestopt zijn, maar nog steeds naar behoren werkt) was goed nieuws wel welkom denk ik. Maar laten we het eens in perspectief gaan zetten.
In perspectief
Uit het financieel jaarverslag 2023 valt te lezen dat de Patiëntenfederatie een omzet draait van rond de 12 miljoen. € 1,2 miljoen daarvan wordt doorbetaald aan projectpartners onder andere uit de patiëntenbeweging
De overige € 10,8 miljoen kent de volgende financieringsstromen:
- Instellingssubsidie (€ 2,3 miljoen) vanuit VWS
- SPK- en SKPC gelden / kwaliteitsgelden (€ 1,2 miljoen) vanuit premiegeld vanuit ZonMW
- Projectsubsidies (€ 5,6 miljoen)
- Omzet Zorgkaart Nederland (€ 1,3 miljoen)
- Overige baten (€ 0,4 miljoen)
In het jaarverslag ziet dat er als volgt uit:
In perspectief is de toegekende € 200.000 dus slechts 1,7% van de ruwe omzet van de Patiëntenfederatie. Is die toekenning vanuit een zorgverzekeraar, “dit is een primeur die slagkracht geeft” volgens Arthur Schellekens dan eigenlijk niet te verwaarlozen? En hoe groot is de kans op belangenverstrengeling daarbij en is dat alles de mogelijke ophef waard?
Nieuwsgierig
Ik was nieuwsgierig naar de SPK- en SPKC gelden, wat zijn dat? ZonMw financiert hiermee projecten, valt te lezen in het jaarverslag 2023, van de Stichting Patiënt en Kwaliteit (SPK).
Wat is de SPK?
De SPK is een samenwerkingsverband waarin de Patiëntenfederatie Nederland en haar leden zich inzetten om de kwaliteit van zorg in Nederland te optimaliseren. SPK is daarmee een uitvoerings- en samenwerkingsorgaan van de Patiëntenorganisaties en haar leden, specifiek gericht op kwaliteit van zorg. De SPK (KvK nummer 76701018) is gehuisvest op Orteliuslaan 871 te Utrecht (zelfde adres als de Patiëntenfederatie).
Financiering SPK
SPK ontvangt (via ZonMw) kwaliteitsgelden. Voor 2023 is er bijvoorbeeld € 3,6 miljoen beschikbaar gesteld voor projecten en initiatieven die bijdragen aan het verbeteren van de zorgkwaliteit.
Organisatiestructuur
De stichting SPK kent de volgende bestuurders:
- Adema, Wouter Johannes Bestuurder B
- Vissers-Kuijpers, Maria Anna Catharina Bestuurder B
- Daniels-van Saase, Alida Maria Clasina Bestuurder A, secretaris-penningmeester
- Hôdac-Pannekeet, Mechtelina Maria Bestuurder A, Voorzitter
Persoonlijk schrok ik hier wel van, want waarom zitten de voorzitters van Zorgverzekeraars Nederland en Zorgverzekeraar VGZ in het bestuur van de SPK? Heel objectief bekeken vervullen ze natuurlijk een rol op het gebied van ‘heb bewaken en verbeteren van de kwaliteit van zorg vanuit het perspectief van de verzekerde en de patiënt’. Maar deelname in het bestuur van de SPK stelt hen in staat om direct invloed uit te oefenen op het beleid rondom patiëntgerichtheid en kwaliteitsverbetering. Ook hier gaan ze of zitten ze al op de stoel van de patiënt én zorgprofessional.
Je mag er rustig vanuit gaan dat de belangen van de patiënt en Patiëntenfederatie anders zijn dan die van de zorgverzekeraar. Dat geeft een (voor ons onzichtbaar) belangenstrijd, waarbij de kans groot is dat de belangen van de patiënt het onderspit delven.
Samenvattend
Alle ophef over de belangenverstrengelingen, subsidie-infuzen en Zorgkaart Nederland heeft er nog een nieuwe zorg bij: het zitting hebben in het bestuur van de SPK van zorgverzekeraars.
Over transparantie IN de zorg gesproken… Het lijkt me goed dat de Patiëntenfederatie zich nu eerst richt op de eigen transparantie. Inzicht geeft in de taken, rollen en bevoegdheden van de eigen organisatie én van het samenwerkingsorgaan SPK.
Het zijn tenslotte onze premiegelden!
[1] Patiëntenfederatie Nederland is een koepelorganisatie van patiëntenverenigingen, dus geen vereniging op zichzelf, maar een samenwerkingsverband van verenigingen en organisaties binnen de patiëntenwereld.