Ken je geschiedenis…

In dit artikel heb ik het over het (Niet) Integrale ZorgAkkoord afgekort tot (N)IZA.

Terug in de tijd

Eerst even terug in de tijd. Het was tijdens het Kabinet Kok 2 (PvdA, VVD en D66) dat onder leiding van Peter van Lieshout (DG Gezondheidszorg) begin 2000 de hervorming van het ziektekostenstelsel opnieuw wordt aangepakt. Bij VWS kwam toen alles in een stroomversnelling. Allerlei werkgroepjes werden aan het werk gezet en bestaande rapporten opnieuw doorgespit (lees lades werden opnieuw geopend). De best practices van de bestaande verzekeringsvormen werden in kaart gebracht, de Europese richtlijnen die de bandbreedte voor een nieuw systeem aangaven werden toegelicht en met zowel de medische sector, de verzekeringswereld als die van de politiek werden verkennende gesprekken gevoerd. Ook werden aan zowel de SER als de RVZ nog meer adviesrapporten gevraagd.

Begin 2001 kwam ook het kabinetsberaad over de hervormingsplannen goed op gang. Een selecte groep mensen nam daar aan deel: Wim kok, Annemarie Jorritsma, Frank de Grave, Tineke Netelenbos, Gerrit Zalm, Willem Vermeend, Roger van Boxtel en ook Wouter Bos (bekende namen in de zorg).

Wouter Bos was (als staatssecretaris Financiën) betrokken bij de conceptie van het huidige zorgstelsel, dat op 1 januari 2006 het levenslicht zag. Na het kabinet Kok 2 werd Wouter Bos weer Tweede Kamerlid voor de PvdA en vervolgens fractievoorzitter PvdA voor hij in 2010 als partner KPMG aan de slag ging als consultant voor onder meer overheid en gezondheidszorg. Daarna volgden (hoofd)functies als Voorzitter Raad van Bestuur VUmc, Invest NL en nu Menzis. De nevenfuncties neem ik even niet mee in dit artikel.

Zoals al gezegd is Wouter Bos (opleiding: Economie en Politicologie) vanaf het prille begin betrokken geweest bij de conceptie, geboorte en het opgroeien van dit zorgstelsel in een scala aan functies. Zijn economische en politicologische denkbeelden van 2001 hebben zich op die manier herhaald, versterkt en bevestigd.

Het (N)IZA

Keer op keer werden langlopende contracten of afspraken gemaakt met het, volgens Ernst Kuipers, als historisch gekenmerkte (N)IZA als hoogtepunt. € 2,8 miljard is er beschikbaar gesteld voor dit akkoord, waarvan € 1,5 miljard voor de uitvoering. Welk deel vervolgens over blijft voor de patiënt en zorgprofessional is op dat moment al zeer de vraag. Het fotomoment op 16 september 2022 laat de ondertekenaars van het akkoord zien, toevallig op een tapijt van vele hokjes (precies zoals het zorgstelsel momenteel is versnipperd). Het (N)IZA is natuurlijk helemaal niet Integraal (=Allesomvattend), want meerdere partijen waren óf niet uitgenodigd of zijn tijdens het onderhandelingstraject weggelopen van de tafel (waarvoor lef nodig is!).

117 pagina’s

In het 117 bladzijdes dikke akkoord lezen we onder andere de volgende woorden:

• 145 x integraal
• 474 x regio (over de schutting)
• 284 x passende (is het (N)IZA dat wel?)
• 168 x samenwerking
• 76 x netwerk
• 49 x beelden

Laten we daarbij ook meteen vaststellen dat de samenwerking binnen het (N)IZA weer een ander soort samenwerking moet worden (nl. onder leiding van de private zorgverzekeraars) dan alle samenwerkingen die er al zijn.

(N)IZA in het nieuws geeft onder andere de volgende koppen:

 ‘IZA mag niet mislukken’

‘Gemeenten dreigen met opzeggen IZA’

‘Nieuw en ‘historisch’ zorgakkoord zit vol tegenstrijdigheden’

VWS-minister: ‘Ga eerst aan de slag met IZA, het geld volgt later wel’

‘Gratis consultants storten zich massaal op aanvragen IZA-gelden’

‘Gemeenten blijven zo goed als verstoken van IZA-transformatiegelden

Uit de tussenevaluatie van juni 2024 zien we vooral dit:

Adviezen, reflecties, rapporten, memo’s, analyses, … Dat schiet lekker op allemaal!

Al met al ziet het er niet veelbelovend uit voor de burger, de patiënt en de zorgprofessional in de komende jaren (als het tegenzit tot 2027!!), maar des te rooskleuriger voor de consultants en de bestuurders.

De huidige situatie

Toch horen we het afgelopen jaar (het jaar dat pijnlijk duidelijk wordt dat dit zorgstelsel op zijn laatste benen loopt) steeds meer mensen AAN-de-zorg, waaronder Wouter Bos, zeggen dat het misschien toch niet zo door kan gaan.

Waar Wouter Bos vorig jaar op 11 juli nog duidelijk stelt dat het IZA kan en moet doorgaan lezen we nu in het artikel zorgakkoorden werken niet meer dat hij er niet meer in gelooft. Mijn voorspelling voor de komende periode is dat deze boodschap waarschijnlijk regelmatig herhaalt zal worden door andere ‘bepalende’ personen.

Tot slot

Het is natuurlijk uitermate zorgelijk dat álle waarschuwingen vanuit de zorgpraktijk (patiënt en zorgprofessional) vanaf het begin van deze eeuw in de wind zijn geblazen. De 3 basisprincipes van het huidige zorgstelsel (Toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit) zijn verrot. Langzamerhand begint ook ‘de theorie’ dat te begrijpen.

Maar laten we met zijn allen binnen de zorgpraktijk afspreken dat we ‘de theorie’ niet nogmaals de kans geven om een nieuw zorgstelsel te bedenken. Laten we de handen in één slaan en NEE zeggen tegen ‘de theoretische invalshoek’, ze zijn áf!