De NZa weigert iets te doen aan de tariefstelling van de fysiotherapeuten, de KNGF en SKF lijken drukker met elkaar dan met het behartigen van de belangen van de fysiotherapeuten, ZiN en de kwaliteitsraad spreken in vaagtaal die voor meerderlei uitleg vatbaar is en wijzen naar de NZa en zorgverzekeraars alsof zij er buiten staan. Voor de zorgverzekeraars geldt enkel de prijs die betaald moet worden voor de zorg die gegeven wordt.
De verhalen over en weer zijn al geruime tijd bezig: praten over, schuiven naar elkaar en veel geblaat en weinig wol tussen de betrokken partijen.
Eerder dit jaar heeft het ministerie van VWS op zijn beurt dan weer opdracht gegeven aan de NZa om een onderzoek uit te voeren naar het functioneren van de fysiotherapeutische markt met bijzondere aandacht voor de toegankelijkheid van de fysiotherapeutische zorg. Het rapport zou klaar moeten zijn voor de vergadering van het commissiedebat Zorgverzekeringsstelsel op 19 juni 2025, dat was wat te krap dus is er een tussenrapportage. Eindrapportage volgt in het najaar van 2025.
Helpende hand
Er is nog geen eindrapportage, dus dat geeft hoop. Daarom wil ik de NZa even helpen om een aantal zaken op een rijtje te zetten aangaande uitstroom van fysiotherapeuten, gevolgd door het kort aanstippen van in mijn ogen vergeten aspecten die bepalend zijn voor het functioneren van de ‘fysiotherapeutische zorgmarkt’.
Uitstroom
Voor de redenen van uitstroom heeft de NZa precies zes zinnen nodig zoals jullie in de onderstaande screenshot zien.
Daar wil ik graag de volgende factoren aan toevoegen:
- Lage beloning en financiële onzekerheid
Het huidige tarief per behandeling (gemiddeld rond de 35 euro) is onvoldoende om een leefbaar inkomen te garanderen, zeker gezien de hoge opleidingseisen. Dit leidt tot een inkomensverschil van 35-42% tussen eerstelijnsfysiotherapeuten en hun collega’s in ziekenhuizen, waar salarissen veel hoger liggen. Daardoor verlaten veel fysiotherapeuten het vak of stappen over naar beter betaalde functies (zoals in de arbodienstverlening of andere zorggerelateerde beroepen) - Hoge werkdruk
Fysiotherapeuten ervaren structureel te hoge werkdruk, waarbij zij meer uren maken dan zij betaald krijgen. Ook administratieve taken komen vaak bovenop werktijd, wat het beroep onhoudbaar maakt - Gebrek aan passende arbeidsvoorwaarden en doorgroeimogelijkheden
De reden voor het bestaan van de KNGF is het behartigen van de belangen van de leden, pak die rol en ga staan voor de fysiotherapeut. - Teruglopende instroom en veranderende samenstelling van de bevolking
Naast planbare uitstroom (we weten hoeveel mensen met pensioen gaan) is de sterke afname van de instroom een grote reden voor het tekort aan fysiotherapeuten. De slechte inkomensvooruitzichten zijn daar een belangrijke reden voor, de vicieuze cirkel draait naar beneden toe door. - Marktfalen door lage tarieven
Verzekeraars kopen zorg zo goedkoop mogelijk in, waardoor de tarieven onbetaalbaar laag blijven voor een beroepsgroep die daardoor uitstroomt. Collectief onderhandelen is praktisch onmogelijk, waardoor fysiotherapeuten in een kwetsbare onderhandelingspositie verkeren
Deze factoren zorgen voor het volgende
- 45% van de fysiotherapeuten stopt binnen 5 jaar na afronden van de opleiding
- 15% daling van instroom op de opleiding (sinds 2020)
- 70% van de eerstelijnsfysiotherapeuten overweegt stoppen (1 op de 7)
Wat is de NZa vergeten?
De NZa is mijns inziens een aantal zaken vergeten die wel degelijk een rol spelen in de ‘Fysiotherapie markt’.
- De eigen rol binnen deze hele discussie (die al vanaf 2018 speelt, Gupta rapport)
- De rol van VWS, ZiN en zorgverzekeraars
- Fysiotherapie staat niet op zich maar is een (essentieel) onderdeel van de hele zorgketen
- Fysiotherapie staat niet op zich maar is een (essentieel) onderdeel op het gebied van participatie (werk, mantelzorg, vrijwilligers, ‘meedoen’)
- Het gaat hier alleen over de fysiotherapeuten terwijl dezelfde problematiek speelt bij de andere eerstelijns-zorgprofessionals. Eerder schreef ik hierover al een artikel met Frits Bosch. Help de psycholoog verzuipt, Help de huisarts verzuipt, Help de fysiotherapeut verzuipt, kan beter worden vervangen door Help de zorgprofessionals van de eerste lijn verzuipen. De eerste lijn die van essentieel belang is om de kosten laag te houden verder op in de keten (ziekenhuis, verpleeghuis, instelling) of in een andere keten (waarbij arbeid en productiviteit bovenaan de lijst staan). De eerste lijn die ook essentieel is voor alle mensen die langer thuis moeten blijven wonen (ook al willen ze dat helemaal niet meer). De eerste lijn geeft al die mensen ondanks alle hoepels waar ze dagelijks door heen moeten springen vaak toch nog zorg van mens tot mens en die is altijd ‘zinnig’.
Kortom
We spreken al weer ruim 7 jaar over de positie van de fysiotherapeut. Alle in dit artikel SAMENHANGENDE factoren zorgen voor de huidige situatie en we zakken alleen maar verder weg in het pratende moeras.
Ondertussen blijft de fysiotherapeut in de praktijk verstoken van structurele erkenning, financiële waardering en duidelijk toekomstperspectief. Het wordt tijd dat er niet langer om de hete brij heen gedraaid wordt, maar dat er concrete stappen gezet worden – met de fysiotherapeut aan tafel, niet aan het kortste eind.
Allereerst KNGF en SKF: sluit de rijen en ga allereerst staan voor de fysiotherapeut maar zoek nadrukkelijk de samenwerking met de andere eerstelijnspartijen. Doorbreek de neerwaartse vicieuze cirkel.