Commerciële bureaus leveren betaalde ‘mantelzorgers’ aan verpleeghuizen. Zorgvisie vraagt in een recente poll of deze constructie de zorg ondermijnt. Mijn antwoord is ja, maar ik had niet genoeg ruimte onder de poll om mijn antwoord toe te lichten.
Betaalde mantelzorgers
Dat is voor mij een vreemde combinatie van woorden. Mantelzorg is onbetaalde hulp van een partner, familielid, vriend of buur. Wie tegen betaling door een bedrijf wordt ingezet, is simpelweg een betaalde kracht (al dan niet opgeleid).
Nieuw is deze markt zeker niet. Dovida, voorheen Home Instead Nederland, ZorgMies, Saar aan Huis, Senior Service en Hups bieden al jaren ‘aanvullende mantelzorg’ of ‘mantelzorgondersteuning’ aan. Thuis kan die hulp particulier worden betaald, maar ook via de Wmo, een aanvullende zorgverzekering, een persoonsgebonden budget of de Wet langdurige zorg.
Nieuw is wel dat deze bureaus nu ook door verpleeghuizen worden ingezet. ‘De markt’ wordt groter. Het verpleeghuis betaalt de rekening uit het budget voor de intramurale zorg. Dat budget komt uit de Wet langdurige zorg en loopt via het zorgkantoor. Zo ontstaat binnen het verpleeghuis ‘opeens’ een extra commerciële laag.
Branchevereniging Aanvullende mantelzorg
Wat ik niet wist – en waardoor ik bijna van mijn stoel viel – is dat deze markt zelfs een eigen branchevereniging had. De Aanvullende Mantelzorg Vereniging Nederland (AMVN) noemde zichzelf de brancheorganisatie voor bedrijven die ‘betrouwbare en betaalbare mantelzorg’ leveren. Op de ledenlijst staan onder andere Saar aan Huis, Senior Service, Hups, Zonder Zorgen Zelfstandig, Lyvia, Helpende Hand, Extra Dochter, Beep for Help, Senior Support, GoodDays en Fleur de Dag.
De vereniging hield zich bezig met kwaliteit, maar ook met belangenbehartiging en informatie-uitwisseling. In 2025 sloten de leden zich aan bij branchevereniging SPOT.
Áán de zorg weet zich goed te organiseren en ondertussen wordt het probleem ín de zorg niet opgelost. Verpleeghuizen hebben te weinig personeel en huren daarom mensen in via deze commerciële bureaus. Die bureaus verdienen aan het tekort. Een deel van het geld dat voor verpleeghuiszorg is bedoeld, gaat daarmee naar een commerciële tussenlaag. En hoeveel van die tussenlagen hebben we inmiddels al?
Dan heb ik het nog niet eens over de miljoenen echte mantelzorgers die inmiddels piepen en kraken. In mijn rapport Heilige zorghuisjes – Is mantelzorg echt goedkoper dan betaalde zorg? staat al hoe steeds meer zorg en verantwoordelijkheid naar mantelzorgers worden verschoven.
Ook heb ik het nog niet over het mogelijke verlies van kwaliteit en continuïteit. Of over de tweedeling die ontstaat wanneer de één extra hulp kan betalen of organiseren en de ander niet.
Het personeelstekort wordt hiermee niet opgelost, wél verplaatst, anders verpakt en opnieuw betaald.
Binnenlopen met bejaarden
Dat deed mij meteen denken aan ‘Binnenlopen met bejaarden’, het artikel dat Mirjam de Rijk in 2023 schreef in De Groene Amsterdammer. Zij beschreef elf manieren waarop investeerders geld verdienen aan de zorg. Via vastgoed, personeel, hulpmiddelen, ICT en het opkopen en doorverkopen van zorgorganisaties.
Naar aanleiding van het artikel stelde SP-Kamerlid Maarten Hijink achttien Kamervragen. Hij vroeg onder meer welk deel van de stijgende zorgkosten wordt veroorzaakt door private equity en andere beleggers.
De ministers Kuipers en Helder konden die vraag niet beantwoorden.
De berekening van de zorgkosten maakt geen onderscheid naar wie een zorgorganisatie bezit. De uitgaven van commerciële zorgorganisaties worden gewoon meegenomen in de totale zorgkosten. Zoals jullie weten, zit dáár het probleem.
Het salaris van een verzorgende heet zorgkosten. De rekening van een commercieel mantelzorgbureau ook. Geld voor directe ondersteuning van een bewoner noemen we zorgkosten. Geld dat wordt verdiend aan het personeelstekort ook.
Alles komt op dezelfde stapel terecht. Daarna wijzen we naar die stapel en zeggen we dat de zorg te duur wordt oftewel: ‘de zorg wordt onbetaalbaar’.
Wat volgt is onderzoek
Het kabinet liet vervolgens onderzoek doen naar private equity in de zorg. Dat onderzoek verscheen in 2024. De onderzoekers vonden 35 private-equitypartijen bij organisaties die Zvw- en Wlz-zorg leveren. Ze konden niet vaststellen dat deze zorg beter of slechter, duurder of goedkoper was dan zorg bij andere organisaties.
Maar het kabinet had eerder al toegegeven dat veel overnames niet in beeld waren. Ook was niet bekend hoeveel van de stijgende zorgkosten terechtkwam bij private equity en andere beleggers. Dan vind ik de conclusie over het niet vast kunnen stellen van een verschil vooral een bevestiging van hoeveel we niet weten.
Private equity is bovendien maar een deel van het verhaal. De commerciële mantelzorgbureaus laten opnieuw zien hoe mogelijkheden ontstaan om te verdienen aan problemen ín de zorg.
We weten precies wat een uur zorgverlener kost. Maar hoeveel bedrijven inmiddels verdienen aan onder meer het (gecreëerde) personeelstekort, weten we niet. Toch wordt die rekening uiteindelijk wel meegeteld als kosten van ‘de zorg’.
Motie ín en áán de zorg
Inmiddels vindt ook een meerderheid van de Tweede Kamer dat dit onderscheid zichtbaar moet worden. Op 30 juni 2026 is een motie van Corrie van Brenk (50PLUS) aangenomen waarin de regering wordt gevraagd inzichtelijk te maken welke kosten áán de zorg worden gemaakt en welke ín de zorg.
De minister ontraadde de motie, de Kamer nam haar toch aan.
Het is in essentie heel simpel. Als we niet weten welk deel van de kosten ín de zorg wordt uitgegeven en welk deel aan alles wat we áán de zorg hebben georganiseerd, kunnen we ook niet stellen dat de zorg onbetaalbaar wordt
En opnieuw is mijn conclusie: dat is de wereld op zijn kop.
3 september 2026
DISCLAIMER Alle informatie en/of artikelen mogen alleen gedeeld worden met bronvermelding. Verwijzing naar dit kennisplatform en auteur Marjet Veldhuis.